Mỗi bức ảnh từ máy ảnh hay điện thoại đều mang theo một khối dữ liệu vô hình: thời điểm chụp, kiểu máy, thông số ống kính, và rất thường xuyên là tọa độ GPS chính xác đến năm chữ số thập phân. Gửi nguyên bộ ảnh đi nghĩa là bạn trao luôn cả nơi chụp lẫn thiết bị dùng để chụp. Ở chiều ngược lại, một ảnh không ghi tên tác giả mà bị đăng lại thì thường trôi nổi dưới cái nhãn “ảnh lấy trên mạng”.
Xóa những gì không nên đi theo và thêm những gì nên có thường bị coi là hai việc riêng. Thực ra chúng có thể gộp làm một.
Bên trong một bức ảnh có gì
Thả một ảnh điện thoại bất kỳ vào Xem & xóa EXIF là bạn sẽ thấy toàn bộ danh sách. Những mục hay gặp:
- Vĩ độ và kinh độ GPS: điện thoại gắn vị trí theo mặc định, nên nhà ở, văn phòng và những nơi bạn hay lui tới bị lộ thẳng.
- Thời điểm chụp: chính xác đến từng giây; vài tấm chụp liên tiếp đủ để lộ thói quen hằng ngày.
- Kiểu máy và số sê-ri: một số máy ảnh nhúng cả số sê-ri thân máy.
- Ảnh thu nhỏ nhúng sẵn: có khối EXIF chứa bản xem trước nhỏ, và với ảnh đã cắt, bản xem trước này có thể vẫn hiện khung hình chưa cắt.
Phần lớn mạng xã hội tự xóa các dữ liệu này khi tải lên, nhưng chuyển file qua ứng dụng nhắn tin, chia sẻ qua ổ đĩa đám mây, tệp đính kèm email và file ZIP bạn giao cho khách thì không. Đừng trông chờ vào nền tảng.
Vì sao nên gộp hình mờ và xóa EXIF làm một
Thêm hình mờ nghĩa là mã hóa lại ảnh, và file mã hóa lại đương nhiên không mang theo khối EXIF gốc. Nói cách khác, miễn là hình mờ được vẽ ở lần mã hóa cuối cùng thì EXIF đã biến mất, không cần thêm một lượt xóa riêng.
Quy trình trong Xử lý ảnh hàng loạt được sắp đúng như thế: đổi kích thước và cắt trước, đóng hình mờ ngay trước khi mã hóa, file xuất ra không còn chút metadata nào từ nguồn. Thả vài chục tấm ảnh, đặt hình mờ một lần là xong, ảnh vừa sạch dữ liệu vừa có tên tác giả.
Chiều ngược lại cũng đúng: công cụ xóa EXIF mà không mã hóa lại sẽ để việc đóng hình mờ thành một công đoạn thứ hai. Gộp hai bước giúp bạn bớt một vòng tải xuống rồi tải lên, và bớt một thế hệ mất chất lượng.
Đặt ở đâu, cỡ nào, độ mờ bao nhiêu
Nhiệm vụ của hình mờ là giúp người ta nhận ra nguồn ảnh sau khi bị đăng lại, chứ không phải phá hỏng bức ảnh. Những giá trị đã được kiểm chứng trong thực tế:
- Kích thước: 4 đến 6 phần trăm cạnh ngắn. Nhỏ hơn thì không đọc được trên điện thoại; lớn hơn thì tranh chỗ với chủ thể.
- Độ mờ: 40 đến 55 phần trăm. Đủ đọc, mà không bị nhòe thành một mảng trên nền sáng.
- Màu sắc: trắng kèm bóng đổ mờ đọc được trên gần như mọi ảnh; với ảnh rất tối thì chuyển sang xám nhạt.
- Nội dung: một cái tên hay thương hiệu kèm © là đủ. Đường link dài thì chẳng ai đọc.
Hãy xem bản xem trước trực tiếp trên ảnh đầu tiên rồi mới xử lý cả lô. Nếu bộ ảnh lẫn cả ảnh ngang và ảnh dọc, hình mờ tính theo phần trăm cạnh ngắn sẽ tự co giãn, không cần tách lô.
Hình mờ lặp kín hay đặt ở góc
Hình mờ ở góc (dưới phải hoặc dưới trái) hợp với ảnh xem trước gửi khách và bài đăng mạng xã hội: không chắn tầm nhìn mà vẫn ghi tên bạn. Nó có thể bị cắt bỏ, nhưng với phần lớn mục đích thì rủi ro này chấp nhận được.
Hình mờ lặp kín hợp với bản xem trước portfolio và ảnh duyệt thử chưa thanh toán: một lớp lặp chéo bán trong suốt phủ toàn khung, không cắt hay nhân bản để xóa đi được. Với kiểu lặp, hãy hạ độ mờ xuống 25 đến 35 phần trăm, nếu không người xem sẽ mệt mắt.
Với việc tinh chỉnh từng ảnh, chẳng hạn dùng ảnh logo thay vì chữ, hãy dùng Thêm hình mờ. Còn để gắn một dòng chữ ghi công cho cả lô thì quy trình hàng loạt nhanh hơn.
Kiểm tra lần cuối trước khi gửi
Khi cả lô xử lý xong, hãy chọn ngẫu nhiên hai file và làm hai việc:
- Thả kết quả vào trình xem EXIF để xác nhận các trường vị trí, thời gian và thiết bị đã trống.
- Thu một ảnh về cỡ màn hình điện thoại và xem hình mờ còn đọc được không; sau đó phóng lên 100 phần trăm và kiểm tra viền chữ có bị răng cưa không.
Nếu cả hai đều đạt, bộ ảnh đã sẵn sàng để gửi đi. Hãy giữ bản gốc trên máy: khi cần bản không hình mờ về sau, chạy lại quy trình dễ hơn nhiều so với việc đi tìm lại ảnh gốc.
Muốn tìm hiểu sâu hơn về thông số hình mờ, kể cả hình mờ logo và các loại nền khác nhau, hãy xem hướng dẫn đóng hình mờ hàng loạt; còn về những gì khác metadata có thể làm lộ, xem metadata ảnh ẩn chứa những gì.